Nga Marsela Topi

Në epokën e industrializimit të egër dhe prodhimit masiv, ku makineritë kanë zëvendësuar ndjeshmërinë e njeriut, në zemër të Roskovecit koha duket se ka ndaluar. Këtu, përkushtimi ndaj një zanati shekullor e ka ruajtur të paprekur traditën artistike. Kur gjithçka sot quhet “e vjetruar”, për gratë e kësaj zone, puna me dorë është oksigjeni i përditshmërisë. Ato nuk po thurin thjesht fije, po thurin historinë e tyre.

Për Adelina Hoxhën, jeta nuk matet me vite, por me sythe. Gjithçka nisi në një kohë tjetër, në vitet e para të shkollës, ku puna me dorë nuk ishte thjesht një hobi, por një disiplinë formuese.

“Merrem që e vogël. E kam trashëguar nga familja, por shkolla bëri punën e vet. Kishim mësuese Shqipen, ajo na e ka mësuar me aq durim. Nuk është se e mësonin të gjithë, duhej ta kishe pak brenda vetes. Unë i dashuroja format gjeometrike, ngjyrat… isha gjithmonë e para që e mbaroja modelin”,- tregon Adelina.

Adelina e sheh artin e saj si një ekuacion matematikor. Për të, shtëpia dhe puna me dorë kanë të njëjtën rregullsi: nëse gabon një numër, e gjithë struktura prishet. Por përtej matematikës, aty derdhet shpirti. Ajo na tregon se si grepi është bërë mjeti i saj për të komunikuar me fëmijët që i ka larg, dhe me botën e padukshme.

“Këtë që shihni këtu, e quajmë ‘kapëse ëndrrash’. Unë i kam dhënë një kuptim tjetër, pak mistik, okult. E kam thurur me gërmat e fëmijëve të mi. Është një yll me pesë cepa, ku unë thërras pesë fëmijët e mi. Ka edhe një figurë kukumjaçke aty… që thotë ‘Jam këtu!’. Është zëri im që i kërkon të mos harrojnë rrënjët”,- tregon ajo.

Edhe pse koha ka kaluar dhe teknikat kanë ndryshuar, Adelina mbetet besnike e “Tornados” – një punim i vështirë që kërkon përqendrim maksimal.

Ngjyrat kuq e zi dominojnë, si një lidhje e pashkëputshme me identitetin. Kur e pyet për lodhjen, ajo qesh. Për të, ky nuk është punë, është ilaç.

“Kur jemi të lodhur nga punët e rënda, sapo ulemi e kapim punëdoren, ne çlodhemi. Është terapi. Edhe nëse rri një kohë pa e praktikuar, nuk harrohet. Si mund të harrohet dashuria? Grepi është dashuri, dhe dashuria mbetet aty, në majë të gishtave”,- shprehet Adelina.

Për Ajdine Hykën, me origjinë nga Luari i Roskovecit, qëndisja nuk është thjesht një zanat, por një ditar i jetës. Në fijet e punimeve të saj është fshehur koha e vajzërisë, emocionet e përgatitjes së pajës dhe kujtimet e nënave që nuk ua ndanë kurrë gjilpërën nga dora.

“Kemi mësuar të qëndisim që të vogla. Na kanë mësuar nënat tona, kemi mësuar në shkollë, kemi punuar me shoqet gjithë kohën që bënim pajën. Edhe sot e ruajmë pajën që kemi çuar… I kemi akoma ato që kemi qëndisur. I mbajmë si kujtimin më të shtrenjtë”,- thotë Ajdineja.

Ajdineja ka arritur të kthejë në art arkitekturën dhe simbolet e zonës. Kisha e famshme e Kurjanit apo flamuri kuq e zi janë motivet që ajo qëndis me më shumë krenari. Por, përtej pasionit, ajo tregon se ky proces është edhe një terapi për shpirtin, një mënyrë për të larguar “mendimet e këqija”.

“Edhe pas martese unë kam vazhduar, sepse heq mendimet e këqija. Kjo që shihni është Kisha e Kurjanit, por kemi bërë edhe flamur për turistët… ata i pëlqejnë shumë si dhurata. Kemi hapur edhe një dyqan me ndihmën e bashkisë. Dëshira e grave është shumë e madhe, mblidhemi bashkë, por vështirësia mbetet tek shitja. Në Roskovec ka shumë artizane, konkurrenca është e fortë”,- tregon ajo.

Ndryshe nga frika se tradita po vdes, Ajdineja sheh shpresë tek brezi i ri. Ajo është shndërruar në një mësuese për vajzat e fshatit, përfshirë vajzën dhe nusen e saj, të cilat mësojnë sekretet e rruazave dhe grepit.

“Unë kam shumë qejf kur i shikoj vajzat e reja. Kam mësuar vajzën dhe nusen. Disa punime me rruaza që kanë bërë ato, unë ia kam ruajtur me shumë dashuri. Puna e dorës është e bukur mbi çdo gjë. Ky punim këtu, për shembull, tregon natën, hënën dhe yjet… i bëj të gjitha me dëshirë, me shtiza e me grep”,- thotë Ajdineja.

Për Liljana Satërin, arti nuk ka nevojë për skema të komplikuara. Ajo përfaqëson atë lloj artizaneje që krijon përmes instinktit. Pasioni i saj është aq i fortë, saqë sytë e saj “e vjedhin” modelin sapo e shohin, për t’ia kaluar më pas duarve që nuk njohin lodhje. Nga makina qepëse te biza e shtiza, Liljana është mjeshtre e të gjitha teknikave.

“E kam nisur që në moshë të vogël, në shtëpi e në shkollë. Edhe tani nuk rri dot pa punëdore… i kam shumë pasion të gjitha. Ja, kjo është një panoramë, natyrë nga fshati. Unë ngaqë i kam qejf, i mësoj modelet vetëm duke i parë. Çfarë më shikon syri, ma bën dora”,- thotë Liljana.

Në shtëpinë e Liljanës, tradita nuk është thjesht një kujtim, por një stafetë që po kalon me sukses te brezi tjetër. Vajza e saj po ndjek të njëjtat hapa, duke vërtetuar se kur një punë bëhet me vullnet, ajo kthehet në një gjuhë dashurie që flitet mes nënës dhe bijës.

“Kjo është një punë që po nuk e pate qejf, nuk e bën dot. Vajzës ia kam trashëguar. Edhe ajo është si puna ime… nuk duhet të humbasë. Duhet të kalojë brez pas brezi. Unë vajzës time, ajo të sajës e me radhë. Puna e dorës është art, dashuri, pasion e vullnet. Janë të gjitha bashkë”,- tregon ajo.

Ashtu si artizanet e tjera të Roskovecit, edhe Liljana e sheh punën e saj si një urë lidhëse me botën. Një dhuratë e punuar me dorë për një turist është një copëz e shpirtit të zonës që udhëton përtej kufijve.

Në Roskovec, tradita e punës me dorë nuk po lihet më në rrjedhën e rastësisë. Përpjekjet për ta kthyer këtë trashëgimi në një motor zhvillimi kanë marrë një formë konkrete. Nertila Pelivani, përgjegjëse për Integrimin Europian, shpjegon se si Bashkia po punon për t’u dhënë këtyre grave mjetet e nevojshme për të kaluar nga paja familjare te tregu i mirëfilltë.

“Puna me grep është pjesë e traditës së hershme të zonës sonë, që nga paja e nuses që ka qenë element identifikues. Tashmë Bashkia Roskovec ka nisur iniciativa për t’i formalizuar këto përpjekje, duke i mbështetur me ambiente dhe grante. Jemi një grup prej gati 18 grash që nuk bëjnë vetëm punë dore, por edhe produkte organike si sapunë e kreme me mbetje të vajit të ullirit”,- tregon Nertila.

Ky grup artizanesh po e personalizon artin e tij, duke e kthyer në një mjet promovimi për turizmin natyror dhe kulturor. Nuk janë thjesht punime dekorative; janë simbole të historisë së Roskovecit që flasin përmes fijeve.

“Ne po e çojmë këtë drejt promovimit të turizmit. Punimet e grave tani kanë marrë motivet nga kultura jonë: kisha e Kurjanit, kisha e Shën Gjergjit, elemente të natyrës. Pra, puna e dorës është integruar plotësisht në atë që ne tentojmë ta zhvillojmë turizmin dhe ta promovojmë Roskovecin edhe më gjerë.

“Në fund të këtij rrugëtimi nëpër fijet e traditës, kuptojmë se Roskoveci nuk po ruan thjesht një teknikë të vjetër, por një pasuri shpirtërore që refuzon të dorëzohet para harresës. Përmes pasionit të Adelinës, Ajdines dhe Liljanës, e me mbështetjen e vizionit të ri, këto “duararta” po shkruajnë një kapitull të ri: atë ku arti i vjetër i jep jetë zhvillimit të së nesërmes. Trashëgimia këtu nuk është thjesht një kujtim në arkë, është një e ardhme që po thuret çdo ditë me dashuri dhe krenari.

Shqiptarja.com

Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Fier zhvilloi në datë 11.05.2026 analizën vjetore për veprimtarinë e saj gjatë vitit 2025. 

Në analizë morën pjesë Prokurori i Përgjithshëm, z.Olsian Çela, Zv.Kryetari i Këshillit të Lartë të Prokurorisë Erind Gërmenji, Drejtuesi i Prokurorisë së Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë, z. Genti Xholi, Zv.Kryetari i Gjykatës, z. Noel Veizi, Drejtuesi i Drejtorisë Vendore të Policisë Fier Erion Ahmeti, Kryetari i Dhomës së Avokatisë Fier, Z. Ermal Hamataj, si dhe përfaqësues të institucioneve të tjera në nivel vendor dhe qendror. 

Gjatë diskutimit mbi performancën e Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Fier gjatë vitit 2025, u vunë në dukje arritje të rëndësishme që lidhen me hetimin me sukses të veprave penale kundër jetës dhe shëndetit, zbatimin me sukses të ligjit “Antimafia”, duke u bërë sekuestrime dhe konfiskime në vlera të konsiderueshme, uljen e numrit të kërkesave për caktimin e masës së sigurimit “arresti në burg”, duke shkuar në 40% të numrit të përgjithshëm të kërkesave për caktimin e masave të sigurimit, nën mesataren e vendit; përfundimi i më shumë çështjeve se sa janë mbartur për vitin pasardhës, ku numrin më të madh e zëna ato të dërguara për gjykim; si dhe respektimi i lirive dhe të drejtave themelore të personave nën hetim e të subjekteve të tjerë procedurale.

Në arritjet e mësipërme rol të rëndësishëm ka pasur bashkëpunimi me Policinë e Shtetit dhe strukturat e tjera hetimore, të cilave ligji u njeh atributet e policisë gjyqësore. 

Megjithatë, u evidentuan problematika që lidhen me procedime penale të mbartura prej shumë vitesh, hetimet që lidhen me veprën penale “Pastrimi i produkteve të veprës penale ose i veprimtarisë kriminale”, ambientet e punës, si dhe rritja e kapaciteteve të burimeve njerëzore. 

Prioritetet kryesore ngelen:

•    Forcimi i luftës kundër kriminalitetit, përmes hetimit me përparësi të veprave penale kundër pasurisë, ato në fushën e krimit ekonomik dhe korrupsionit, abuzimit me detyrën të nëpunësve shtetërorë, krimet e rënda, veprat penale kunder jetës, shëndetit, kundër rendit dhe sigurisë publike, krimet seksuale, veçanërisht ndaj të miturve, trafiqet e paligjshme, krimet në fushën e mjedisit, krimet në familje, krimet kundër narkotikëve, krimet kibernetike dhe çdo lloj forme tjetër krimi që konsiderohet shqetësuese për komunitetin ku ushtrojmë detyrën.

•    Shtimi i aplikimit të masave ndaj pasurisë me burim kriminal, në pëputhje me kushet dhe kriteret e parashikuara në Kodin e Procedurës Penale dhe ligjit nr. 10192/2009, i ndryshuar.

•    Garantimi i respektimit të të drejtave dhe garancive procedurale të subjekteve të përfshirë në një çështje penale, si dhe me fokus mbrojtjen e të drejtave të viktimës së veprës penale.

•    Rritja e funksionit drejtues dhe kontrollues të prokurorit në hetimet paraprake të kryera nga policia gjyqësore. Kjo edhe nëpërmjet ndërgjegjësimit të policisë gjyqësore për rolin dhe veprimet e tyre në një procedim penal.

•    Rritja e numrit të procedimeve penale të regjistruara kryesisht, me iniciativë të prokurorëve.

Një aksident rrugor është regjistruar mesditën e sotme në unazën jugore të qytetit të Fierit, ku një motomjet është përplasur me një automjet tip “Peugeot”.

Si pasojë e përplasjes, ka mbetur i plagosur drejtuesi i motomjetit, i cili është transportuar me autoambulancë drejt Spitalit Rajonal Fier për të marrë ndihmë mjekësore.

Në vendngjarje kanë mbërritur shërbimet e Policisë, të cilat po punojnë për zbardhjen e shkaqeve dhe rrethanave të aksidentit.