Roskovec/

Informacion paraprak

Rreth orës 20:00, shtetasi me iniciale B. V., 69 vjeç, banues në Roskovec, është dërguar pa shenja jete në Qendrën Shëndetësore Roskovec.

Nga veprimet e para hetimore dyshohet se 69-vjeçari ka pësuar arrest kardiak, pasi ka qenë i pranishëm gjatë një konflikti të çastit ndërmjet djalit të tij dhe një shtetasi tjetër, pa qenë vetë i përfshirë në konflikt.

Grupi hetimor, nën drejtimin e Prokurorisë, po punon për sqarimin e plotë të rrethanave të rastit.

Një zjarr ka rënë mbrëmjen e sotme në një banesë dykatëshe në lagjen “16 prilli” në Fier.

Flakët kanë përfshirë katin e dytë të banesës, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme materiale.

Në vendngjarje kanë mbërritur menjëherë shërbimet zjarrfikëse dhe forcat e Policisë, të cilat kanë punuar për vënien nën kontroll të zjarrit, raporton korrespondenti i Top Channel Neritan Trifoni.

Sipas informacioneve paraprake, zjarri dyshohet të jetë shkaktuar nga një shkëndijë elektrike. Dëmet materiale janë të mëdha, ndërsa grupi hetimor po punon për të dokumentuar shkakun e plotë të ngjarjes dhe për të vlerësuar dëmet e shkaktuara.

Fatmirësisht, deri në këto momente nuk raportohet për persona të lënduar.

Top Channel

Avioni “Air Tractor AT- 833”, i cili po ndihmon për fikjen e zjarreve në Mallakastër i përket kompanisë me të cilën qeveria shqiptare ka lidhur kontratë për blerjen e 3 avionëve të ngjashëm, të cilët do t’i bashkohen Forcës Ajrore shqiptare në fund të vitit.

Avioni i parë i ardhur të martën, do të pasohet edhe nga një avion i dytë në ditët në vijim dhe synon të stërvise pilotët shqiptarë për përdorimin e tyre.

Aktualisht, burime bëjnë me dije avioni i parë po përdoret nga pilotët e kompanisë, dhe në vijim do t’i bashkohen edhe pilotët shqiptarë.

Sakaq, në operacion po marrin pjesë edhe helikopterë të Forcës Ajrore dhe droni Bayraktar qe përdoret për zbulimin dhe monitorimin e vatrave të zjarrit.

Lufta me flaket vijon prej dy ditesh në fshatin Riban të Mallakastrës. Gjate nates flaket jane përhapur drejt masivit pyjor të Lofkëndit dhe fshatit Ngraçan.

Për shkak të terrenit të thepisur, bimësisë së dendur dhe erës, ndërhyrja në tokë mbetet shumë e vështirë.

Banorët që u evakuuan një ditë më parë janë rikthyer në banesat e tyre, ndërsa sipas të dhënave paraprake flakët kanë djegur rreth 15 hektarë sipërfaqe pyjore.

Situata nga zjarri në Mallakastër është përkeqësuar sërish.

Flakët në fshatin Riban janë përhapur gjatë natës, duke krijuar rrezik të shtuar për masivin pyjor të fshatit Lofkënd.

Operacioni po zhvillohet në dy drejtime, në Riban dhe Lofkënd, ku janë angazhuar 65 zjarrfikës dhe forca bashkiake nga Mallakastra, Fieri, Roskoveci, Berati dhe Kuçova, dy autobote me ujë, ndërsa pritet të ndërhyjnë edhe rreth 40 ushtarë të Forcave të Armatosura.

Ndërhyrja po bëhet edhe nga ajri, me një helikopter dhe një avion.Terreni i vështirë, bimësia e dendur, shtrirja e madhe e zjarrit dhe era po e bëjnë shumë të vështirë ndërhyrjen nga toka.

Për këtë arsye ka nisur ndërhyrje me helikopter, me qëllim izolimin e vatrës.

Fshati Riban i Mallakastrës u përball edhe dje me një situatë të vështirë nga zjarret, çka bëri që disa familje të evakuohen.

Policia ka dyshime se zjarri mund të ketë qenë i qëllimshëm dhe për ka nisur hetimet, ndërsa disa persona janë shoqëruar.

Igli Tare u përball me një episod të pazakontë pas funeralit të Franko Barezit në Itali.

Ish-drejtori sportiv i Milanit dhe Lacios ndodhej në tren, kur i vodhën çantën nga rafti i bagazheve mbi sedilje.

Policia reagoi me një deklaratë ku tregonte se autori u identifikua pas denoncimit të Tares në stacionin Roma Termini. Pamjet e kamerave të sigurisë ndihmuan policinë, teksa më pas erdhi arrestimi dhe çanta iu kthye Tares.

“Në tren, fatkeqësisht, ndonjëherë mjafton vetëm një çast shpërqendrimi për të pasur një surprizë të pakëndshme, siç i ndodhi Igli Tares, të cilit iu vodh çanta nga rafti i bagazheve mbi sedilje.

Megjithatë, për fat të mirë, drejtuesi sportiv, sapo zbriti nga treni në stacionin Roma Termini, reagoi menjëherë duke iu drejtuar Policisë Hekurudhore të rajonit të Lazios.

Policët, falë pamjeve të kamerave të sigurisë, arritën të identifikonin autorin e vjedhjes brenda pak minutash.

Autori u lokalizua, u arrestua dhe çanta iu kthye pronarit të saj.

Ajo që dukej se kishte nisur si një ditë e keqe, përfundoi në mënyrën më të mirë të mundshme falë punës së policisë sonë”.

Policia e Fierit po heton dyshimet se zjarri në Mallakastër mund të jetë shkaktuar qëllimisht dhe për këtë arsye disa persona janë shoqëruar në komisariat për t’u marrë në pyetje.

Zv.drejtori për Sigurinë Publike në Drejtorinë Vendore të Policisë Fier, Taulant Gjoka, tha për mediat se në operacionin për shuarjen e flakëve në Mallakastër ka një angazhim të fortë institucional për të ndihmuar banorët e rrezikuar dhe neutralizuar flakët.

“Ky është një operacion kompleks. Jemi të angazhuar të gjithë për të siguruar një perimetër sigurie dhe ndihmuar banorët e rrezikuar. Kemi shoqëruar disa persona në komisariat me të cilët po kryhen veprimet hetimore për të grumbulluar të dhënat me interes për hetimin dhe sqaruar statusin e tyre lidhur me dyshimet e arsyeshme që mund të ketë për një zjarrvënie të qëllimshme. U bëj apel qytetarëve të Fierit të tregojnë kujdes me mjedisin, zjarret dhe bashkëpunimin me forcat e Policisë” tha Gjoka

Gjatë mesjetës përgjatë grykëderdhjeve të lumenjve kryesorë të Shqipërisë u ngritën një sërë skelash, të cilat do të luanin një rol të rëndësishëm tregtar. Të tilla mund të përmendim në shekujt XIII-XV, Shirgji në Bunë, Shëngjini në Drin, Shufadaja në Mat, Vregu në Shkumbin, Pirgu në Seman dhe Spinarica në Vjosë.

Dokumentat mesjetare na dëshmojnë se pranë Spinaricës ndodhej edhe një tjetër skelë lumore, me emrin Sllanica. Nëse për Spinaricën ka material të pasur për të ndërtuar një skedë të plotë historike, Sllanica, ka qënë thuajse e panjohur dhe e patrajtuar në studimet e kësaj fushe. Por le të shohim se çfarë dëshmohet rreth saj.

Te botimi ‘’Acta et Diplomata res Albaniae Meidae Aetatis Illustrantia’’, një përmbledhje e dokumentave mesjetare për Shqipërisë, gjejmë një dokument raguzian të datës 15 nëntor 1297 (Ragusini mercatores conqueruntur de iniuria a hominibus Matarangi in loco Slaniza illata), ku dëshmohet se një anije e ngarkuar me mall u detyrua të qëndrojë në Slanicë pranë Spinaricës (2).

Po kështu edhe në volumin e dytë të këtij botimi, autorët, emra të njohur si Ludwig von Thalloczy, Kostantin Jirecek dhe Milan Shuflai, na sjellin edhe një tjetër dokument që flet për Sllanicën.

Dokumenti raguzian që mban datën 15 nëntor 1402 flet për një lundrim nga Durrësi për në Slanicë dhe Vlorë (De navigatione Dyrrhachium, ad locum Slanizae, Valonam agitur) (2). Te vëllimi i parë i të njëjtit libër, pikërisht në faqet e fundit gjendet edhe një hartë e kompozuar nga Milan Shuflai dhe e titulluar ‘’Albania Medievalis’’, ku me emrin Slanica ndeshim zonën bregdetare të fushës së Myzeqesë, që ndodhej midis lumenjve Seman dhe Vjosë (3).

Ndërkohë që historia na jep këto dëshmi për Sllanicën, në terren ndeshet sot në të njëjtin zonë toponimi Sllanik. Pikërisht në këtë vend që ndodhet në J-P të Fierit në fshatin Boçovë, kohët e fundit janë zhvilluar edhe kërkime arkeologjike të cilat kanë dhënë edhe rezultate konkrete.

Së pari, ekspedita arkeologjike e organizuar në kuadrin e ‘’Projektit Via Egnatia’’, në vitet 2003-2005, duke kërkuar në terren gjurmët e degës jugore të rrugës Egnatia, gjeti në fshatin Poro të Fierit disa të dhëna. “Për rrugën e vjetër drejt Apolonisë banorët dhanë këto vendkalime Poro-Fikth-Sllanik (lumi i vdekur)-Shënepremte-Sop-Pojan’’, shkruajnë në këtë rast autorët e këtij kërkimi (4).

Pra kemi të dhëna për një itinerar rruge të vjetër që lidhte Sllanikun me Shën e Premten, kishën mesjetare që ndodhet në Povelçë dhe Pojanin (Apoloninë).

Ndërsa gjatë viteve 2013-2015, ekspedita që kreu kërkime arkeologjike në disa zona të vendit përfshirë edhe këtë pjesë të Myzeqesë, shkruante në shkrimin e saj studimor se: ‘’Në kërkim të skelave grykëlumore të Spinaricës dhe Sllanicës ende të paidentifikuara, fillimisht mësuam se në fshatin Boçovë ruhet toponimi Sllanik’’ (5). Pikërisht këtu arkeologët gjetën edhe disa rrënoja për të cilat me të drejtë ngrihen disa pyetje. Çfarë ka qenë Sllanica?

Një nga degët e Vjosës apo shtrati i lumit që ka kaluar aty në një periudhë të caktuar kohore. A ndodhej në këtë vend një tjetër skelë mesjetare?

Ç’lidhje kishte ajo me Spinaricën dhe me prapatokën rreth saj?

Por në një stad të tillë ku të dhënat dokumentare dhe gjurmët në terren janë të pakta është i vështirë ndërtimi i një historiku rreth skelës së Sllanicës. Gjithsesi një nga faktet ku duhet mbështetur fort është vëshgimi në terren që bëri ekspedita e fundit arkeologjike.

Kështu, te i njëjti artikull autorët e ekspeditës arkeologjike në vitet 2013-2015, theksojnë se: ‘’Përveç toponimit Sllanik që përdoret nga banorët për të emërtuar një nga meandret e lumit të vjetër, aty gjenden edhe rrënoja muresh që duket se i përkasin një lagjeje që ka shërbyer edhe si skelë, që mund të identifikohet me skelën lumore të Sllanicës’’ (6).

Por le ti kthehemi dokumentave. Sipas dëshmive të tyre, Sllanica, ndeshet si skelë në vitet 1297-1402. Ndoshta ajo mori atributet e Spinaricës kur ajo nuk funksiononte më pas vitit 1370. Këtë të dhënë na e jep edhe dokumentacioni i kohës kur pas këtij viti ajo nuk përmendet më në dokumentat perëndimore. Ndoshta ndonjë katastrofë natyrore apo ndonjë ndryshim i mundshëm i shtratit të Vjosës solli fundin e pashmangshëm të saj.

Ndërkohë që ashtu si Spinarica edhe Sllanica përmendet për shumë kohë më vonë në hartat e ndryshme europiane. Kështu, në një hartë të vitit 1700 vepër e hartografit francez Hubert Jaillot, të titulluar ‘’Estats de l’Empire des Turqs en Europe’’, nëpjesën perëndimore të Shqipërisë (Albanie) gjendet edhe lumi i quajtur Salnich (7).

I vendosur midis Spinaricës (Spinarza) në veri dhe Vlorës (la Valona) në jug nga vëzhgimi i thjeshtë i hartës duket qartë se ai korrespondon me lumin Vjosa, te i cili dallohet qartë jo vetëm shtrati ku kalon por edhe degët e tij. Po kështu edhe në hartën e tyre të vitit 1700, të titulluar ”Graeciae et Archipelago, Divisus in Singulares Regiones Macedoniae, Albaniae, Epiri, Thessaliae, Achaiae, et Moreae, quibus accedunt Insulae Candia, Corcyra, Cephalonia, Zacyntho, Stalimine, Metelino, Chius”, autorët Gerard dhe Leonard Valk, paraqesin në bregdetin e Shqipërisë (Albania) edhe lumin Salmich.

Edhe nga vëzhgimi i pjesës së bregdetit të këtij rajoni në pjesën J-P, duket qartë se lumi i emërtuar me emrin Salmich nuk është gjë tjetër veçse Vjosa që ndodhet midis Spinaricës (Spinarz) në veri dhe Vlorës (Valona) në jug. Nga analiza e këtyre hartave vihet re se lumit Salmich nuk është gjë tjetër veçse Slanica e dokumenteve raguziane. Ndërsa e paraqitur qartë në veri të këtij lumi është vendosur Spinarica(Spinarza, Spinarz) e cila është paraqitur në formën e një qendre të banuar.

Kështu duket se të dyja skelat që ndodhen pranë e pranë kanë vepruar pothuajse në të njëjtën kohë. Por këtu ka një kontraditë midis të dhënave që na japin dokumentet raguziane dhe dëshmive të hartave të mësipërme. Sipas dokumentit të dytë raguzian thuhet se ‘’për këtë lum, Slanic…nuk mund të hynin varkat’’, pra nuk ishte i lundrueshëm dhe detarët duhet të përdornin Vlorën për ankorim (9).

Duke u bazuar te dokumentet të cilat janë më të besueshme se janë formuluar nga njerëz që i kanë prekur këto vende del se lumi i Sllanikut mund të ketë qenë një prej shtrateve të braktisur të Vjosës i cili në atë periudhë, mbushej me ujërat e shirave të vjeshtës dhe bëhej i lundrueshëm (dokumentat mbajnë për koiçidencë të dy datën 15 nëntor). Në ditët e sotme në të dy anët e shtratit të lumit Vjosa dallohen qartë meandrat e dikurshëm të Vjosës që në gjuhën e popullit quhen me emrin ‘’lumi i vdekur’’.

Këto pjesë shtrati gjatë dimrit mbushen me ujë dhe shërbejnë si habitate për shumë specie të ndryshme. Gjithsesi problemi i Sllanicës pavarësisht të dhënave të pakta duket i mbyllur. Ruajtja e e tij në termin Sllanik, në shtratin e vjetër të Vjosës (lumi i vdekur), provat arkeologjike të gjetura në terren dhe të dhënat nga hartat europiane janë fakte të rëndësishme të identifikimit të saj. Ndërkohë që ky lokalizim na çon në mënyrë të pashmangshme në një tjetër pohim. Ekzistenca dhe vendodhja e Sllanicës është prova më e fortë se Spinarica nuk ndodhej në Zvërnec të Vlorës, siç e thekson Dyselie (10).

Duke përjashtuar Zvërnecin dhe duke ju referuar faktit se Spinarica ndodhej në derdhje të Vjosës, gjë që dëshmohet nga dokumentat e kohës dhe që pranohet nga të gjithë studjuesit, mund të themi se skela mesjetare duhet kërkuar diku gjetkë. Ndoshta në zonën e Myzeqesë së Fierit. Ekzistenca e një prej ish grykëderdhjeve të Vjosës pranë fshatit Povelçës nuk është pa vlerë.

Pikërisht aty ndodhet edhe kisha mesjetare e Shën e Premtes (shek XIII-XIV), ku një argument i fortë është afërsia e saj me Apoloninë dhe rrjetin e saj rrugor që arkeologët e kanë dokumentuar këtu. Gjithashtu, prania në këtë vend e një kriporeje, ullishtave dhe toponimeve të tilla si ‘’Portiqi’’ (Porti) dhe ‘’Laçaj’’ (djajt-piratët) janë të tjera fakte plotësuese.

Por midis tyre është edhe ekzistenca e dikurshme e kullës (pirgut) së saj, të cilën në gjysmën e dytë të shekullit XIX, Aleksudhi vizitoi dhe gjeti rrënojat e saj (11). Nëse arkeologët do të gjejnë këtu një provë të ekzstencës së një kulle apo kështjelle atëherë edhe problemi i identifikimit të Spinaricës mbyllet përfundimisht.

Në sajë të ekzistencës së Sllanicës sot mund të themi me siguri se, Spinarica gjendej në veri të Sllanikut të sotëm aty ku gjurmët e dikurshme të Vjosës i afrohen bregut të Adriatikut.

Literatura

1-L. De Thalloczy-C. Jirecek-E. De. Sufflay, Acta et Diplomata res Albaniae Meidae Aetatis Illustrantia, Vol I, A. Holzhausen, Vindobonae MCMXIII, 528.

2-L. De Thalloczy-C. Jirecek-E. De. Sufflay, Acta et Diplomata res Albaniae Meidae Aetatis Illustrantia, Vol II, A. Holzhausen,Vindobonae MCMXVIII, 711.

3-L. De Thalloczy-C. Jirecek-E. De. Sufflay, Acta et Diplomata res Albaniae Meidae Aetatis Illustrantia, Vol I, A. Holzhausen, Vindobonae MCMXIII, Albania Medievalis.

4-Ilir Gjipali, Kërkime në degën jugore të Egnatias, Iliria XXXII, 2005-2006, f. 315.

5-S. Xhyheri-S. Muçaj-A. Pentkovskiy-I. Ristani, Kërkime arkeologjike në krahinën e Vlorës, Mallakastrës, Myzeqesë dhe Korçës, Kandavia, 6, Tiranë 2016, f. 309.

6-Po aty, f. 309.

7-Alexis Hubert Jaillot, ‘’Estats de l’Empire des Turqs en Europe’’, Paris 1700, David Rumsey Historical Map Collection.

8-Gerard & Leonard Valk , ”Graeciae et Archipelago, Divisus in Singulares Regiones Macedoniae, Albaniae, Epiri, Thessaliae, Achaiae, et Moreae, quibus accedunt Insulae Candia, Corcyra, Cephalonia, Zacyntho, Stalimine, Metelino, Chius”, Amsterdam 1700, Barry Lawrence Ruderman Antique Maps In.

9-Acta Albaniae, II, 711.

10-Alain Ducellier, La façade maritime de l’Albania au Mouen Age, Durazzo et Valona du XI au XV sicle, Tessalonike 1981, p. 36.

11-Anthimos D. Alexoudes, Syntonos Historike Perigrafe Tes Hieras Metropoles Belegradon, H Ionia, Kerkyra 1868, f. 42.

Policia e Fierit në ndihmë të banorëve të fshatit Riban, Mallakastër, të përfshirë nga një zjarr masiv.

Shërbimet e Policisë evakuuan 15 familje, si dhe bagëtitë dhe kafshët e tyre shtëpiake, ndërsa vijojnë kontrollet dhe angazhimi në të gjithë territorin e prekur nga flakët.

Shërbimet e Komisariatit të Policisë Mallakastër, në bashkëpunim me strukturat e Drejtorisë Vendore të Policisë Fier, shërbimet zjarrfikëse, Forcat Kombëtare të Sigurisë, strukturat e emergjencave civile, me mbështetjen nga ajri të një helikopteri të Ministrisë së Mbrojtjes dhe një avioni Canadair, janë angazhuar maksimalisht që në orët e para të mëngjesit në fshatin Riban, ku një zjarr masiv ka përfshirë sipërfaqe të mëdha toke, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme në bimësi.

Për shkak të përhapjes së flakëve drejt zonave të banuara, shërbimet e Policisë ndërhynë menjëherë për evakuimin e 15 familjeve, si dhe të bagëtive dhe kafshëve të tyre shtëpiake, me qëllim garantimin e sigurisë së jetës dhe të pronës së banorëve.

Aktualisht, shërbimet e Policisë vijojnë të jenë të angazhuara në terren, në bashkëpunim me forcat zjarrfikëse, Forcat Kombëtare të Sigurisë, strukturat e tjera përgjegjëse, me mbështetjen nga ajri të një helikopteri të Ministrisë së Mbrojtjes dhe një avioni Canadair, për izolimin dhe shuarjen e vatrave të zjarrit, si dhe për ofrimin e ndihmës ndaj banorëve të zonës.

Njëkohësisht, grupi hetimor, nën drejtimin e Prokurorisë, po punon për përcaktimin e shkakut të zjarrit, dokumentimin e plotë të rrethanave të ngjarjes dhe identifikimin e autorit, nëse zjarri rezulton të jetë shkaktuar nga veprime të kundërligjshme.

Drejtoria Vendore e Policisë Fier apelon ndaj të gjithë qytetarëve të mos ndezin zjarre për djegien e mbetjeve bimore apo për çdo qëllim tjetër, pasi përhapja e flakëve mund të sjellë pasoja të rënda për jetën, pronën dhe mjedisin.

Policia fton qytetarët të denoncojnë në numrin 112 çdo rast zjarrvënieje apo paligjshmërie tjetër, duke garantuar anonimat, reagim të menjëhershëm dhe të paanshëm.